Ruwvoer beoordelen op kwaliteit en voedingswaarde

Ruwvoer vormt de basis van het rantsoen van vrijwel elk paard. Hooi, voordroog en gras leveren vezels, ondersteunen de darmwerking en houden uw paard langer bezig. Toch verschilt de kwaliteit sterk per partij. Een frisse geur alleen zegt niet alles over de voedingswaarde, terwijl een mooi ogende baal soms te weinig eiwit of juist te veel suiker bevat. Door ruwvoer gericht te beoordelen, kunt u het rantsoen beter afstemmen op de conditie, arbeid en gezondheid van uw paard.

Begin met een zintuiglijke controle van het ruwvoer

Een eerste beoordeling doet u met uw ogen, neus en handen. Goed hooi heeft doorgaans een natuurlijke groenige tot goudgele kleur. Zeer bruin hooi kan te laat gemaaid, verregend of te warm opgeslagen zijn. Bleek hooi is niet per definitie slecht, maar kan wijzen op langdurige blootstelling aan zonlicht of een lagere bladkwaliteit.

Ruik altijd aan een nieuw pak of nieuwe baal. Goed ruwvoer ruikt fris, droog en plantaardig. Een muffe, zure, schimmelachtige of ammoniakachtige geur is een reden om de partij niet te voeren. Schimmelsporen zijn niet altijd zichtbaar en kunnen luchtwegproblemen, hoesten en verminderde prestaties veroorzaken.

Voel vervolgens aan de structuur. Hooi voor paarden moet droog en veerkrachtig zijn, zonder warme plekken in de baal. Warmte kan ontstaan door onvoldoende droging vóór het persen. Bij voordroog is een gelijkmatige structuur gewenst, zonder slijmerige delen, zwarte plekken of zichtbare schimmeldraden. Controleer ook of er geen plastic, aarde, dode dieren, giftige planten of scherpe stengels tussen zitten.

De botanische samenstelling verdient eveneens aandacht. Een gevarieerd grashooi bevat vaak verschillende grassoorten en eventueel een beperkte hoeveelheid kruiden. Veel grof, hard stengelmateriaal wijst meestal op een laat maaistadium. Dat kan geschikt zijn voor sobere paarden die snel aankomen, maar minder passend voor jonge paarden, drachtige merries of paarden in intensieve training.

De voedingswaarde hangt af van het paard en het maaistadium

Voedingswaarde gaat verder dan het aantal kilo’s dat uw paard per dag eet. De belangrijkste waarden zijn droge stof, energie, ruw eiwit, suiker, zetmeel en vezelfracties. Vooral het maaistadium heeft grote invloed. Jong gemaaid gras bevat doorgaans meer energie, eiwit en suiker, terwijl later gemaaid gras stengeligere vezels en minder voedingsstoffen bevat.

Voor recreatiepaarden en paarden met overgewicht is structuurrijk, matig energierijk hooi vaak een veilige keuze. Paarden in sport, groei of herstel hebben mogelijk ruwvoer met meer eiwit en energie nodig. Daarbij blijft voldoende vezellengte nodig voor een goede kauwactiviteit en speekselproductie.

Wie actief deelneemt aan wedstrijden, kijkt niet alleen naar voeding maar ook naar de volledige presentatie en voorbereiding. Voor praktische wedstrijdtips kunt u ook lezen over Sieraden kiezen voor een paardensportwedstrijd.

Suiker verdient extra aandacht bij paarden met insulineresistentie, EMS, PPID of een voorgeschiedenis van hoefbevangenheid. Een partij hooi kan er droog en gezond uitzien, maar toch hoge suikerwaarden bevatten. Weken kan het suikergehalte verlagen, maar leidt ook tot verlies van andere voedingsstoffen en vraagt een hygiënische aanpak. Het water moet na elke weekbeurt worden weggegooid en het hooi dient direct gevoerd te worden.

Een laboratoriumanalyse geeft betrouwbare cijfers

Een zintuiglijke controle blijft nuttig, maar alleen een analyse geeft duidelijke informatie over de daadwerkelijke voedingswaarde. Laat bij voorkeur van iedere nieuwe partij ruwvoer een representatief monster onderzoeken. Neem kleine plukken uit meerdere balen, meng die in een schone emmer en stuur volgens de instructies van het laboratorium een monster op.

Vraag minstens om analyse van droge stof, energie, ruw eiwit, ruwe celstof of NDF, suiker en zetmeel. Voor paarden met specifieke gezondheidsproblemen kunnen ook mineralen, zoals calcium, fosfor, magnesium, koper, zink en selenium, relevant zijn. De uitslag helpt u om krachtvoer, balancers of mineralensupplementen verstandig aan te vullen.

Bij traditionele rassen, zoals het trekpaard, verschilt de voerbehoefte vaak sterk per leeftijd, lichaamsgewicht en werkinzet. De achtergrond van dit ras leest u in Brabants trekpaard: Geschiedenis en betekenis in Vlaams-Brabant. Een zwaar gebouwd paard dat weinig werk verricht, heeft zelden baat bij zeer energierijk ruwvoer.

Let ook op het droge-stofgehalte. Hooi bevat meestal ongeveer 85 procent droge stof, terwijl voordroog aanzienlijk natter is. Uw paard heeft een minimale hoeveelheid ruwvoer nodig op basis van droge stof, niet alleen op basis van het gewicht op de weegschaal. Daardoor moet u van voordroog meestal meer kilo’s voeren dan van droog hooi om dezelfde hoeveelheid vezels aan te bieden.

Bewaring bepaalt of goede kwaliteit behouden blijft

Zelfs uitstekend ruwvoer verliest kwaliteit bij verkeerde opslag. Hooi bewaart u droog, geventileerd en van de grond af. Gebruik pallets of een verharde, schone ondergrond en houd afstand van muren waar condens kan ontstaan. Dek balen niet volledig luchtdicht af wanneer ze nog vocht bevatten.

Voordroogbalen moeten volledig intact blijven. Een klein gat in de folie kan zuurstof toelaten en bederf veroorzaken. Controleer balen regelmatig op beschadigingen door vogels, knaagdieren of scherpe voorwerpen. Beschadigde balen voert u bij voorkeur snel op, nadat u de inhoud zorgvuldig hebt gecontroleerd.

Wanneer u een paard aankoopt, is het verstandig om vooraf te informeren welk ruwvoer het dier gewend is. Plotseling wisselen van kuil, voordroog of hooi kan de mest en darmwerking beïnvloeden. In Kopen van een Brabants trekpaard: tips en advies vindt u meer aandachtspunten voor een goede voorbereiding op de aankoop.

Met deze controles kiest u bewuster ruwvoer

Een doordachte ruwvoerkeuze vermindert de kans op onnodig krachtvoer, tekorten en spijsverteringsproblemen. Houd bij iedere partij ook bij hoe uw paard reageert: mestconsistentie, lichaamsconditie, eetlust, vacht en energieniveau geven waardevolle signalen.

• Controleer geur, kleur, droogheid, structuur en zichtbare verontreiniging.
• Stem de energie- en eiwitwaarde af op arbeid, leeftijd, gewicht en gezondheid.
• Laat nieuwe partijen analyseren wanneer u het rantsoen nauwkeurig wilt samenstellen.
• Reken de dagelijkse hoeveelheid op basis van droge stof.
• Bewaar hooi droog en voordroogbalen volledig luchtdicht en onbeschadigd.
• Voer veranderingen in ruwvoer geleidelijk door.

Ruwvoer als sterke basis voor een gezond paard

Kwalitatief ruwvoer is de kern van een evenwichtig paardenrantsoen. Door kritisch te kijken, ruiken, analyseren en correct op te slaan, geeft u uw paard een betrouwbare basis voor gezondheid, welzijn en prestaties.